Daalder
De daalder is een historische munt, die voor het eerst rond 1500 werd geslagen in Joachimsthal in Bohemen van zilver uit de mijnen aldaar. De naam was aan die plaats ontleend: Joachimstaler of kortweg taler.
In de meeste Duitse landen werden thalers geslagen. De bekendste, ook in de Nederlanden, werd de Pruisische daalder, die verdeeld was in 30 groschen. Er gingen 7 Pruisische daalders in een Brits Pond Sterling. In het Pruisische deel van Polen werd een aparte daalder geslagen, die verdeeld was in 3 Zloty.
De Reichsthaler, munt van het Heilige Roomse Rijk, telde 50 groschen.
Ook het woord dollar is afgeleid van de oorspronkelijke benaming 'taler'.
bewerken Nederland
Een daalder was 30 stuivers waard en werd gebruikt tot 1816.
Na de decimalisatie van de Nederlandse munten aan het begin van de 19e eeuw was de daalder één gulden vijftig waard. De daalder was van af dat moment in Nederland geen munt meer, maar nog wel een rekeneenheid.
De rijksdaalder was een munt die oorspronkelijk 50 stuivers en vanaf 1807 twee gulden vijftig waard was.
bewerken Spraakgebruik
De daalder bleef bekend in de kreet: "Op de markt is uw gulden een daalder waard". Deze leus van de Centrale Vereniging Ambulante Handel is, toen hij al lang niet meer officieel gebruikt werd door de marktkooplieden, als gezegde blijven voortleven tot de invoering van de euro als chartaal geld in 2002. Andere zegswijzen:
- De eerste klap is een daalder waard; een goed begin is het halve werk.
- Een paard van een daalder; een trots mens (archaïsch).