WikiLeaks
| WikiLeaks | ||
 |
||
| Type | Klokkenluiderswebsite, wiki | |
| Taal | Engels | |
| Opgericht | december 2006 | |
| Status | Actief | |
| URL | http://www.wikileaks.org/ | |
WikiLeaks (Wikileaks.org) is een in 2006 door wetenschappers, journalisten en dissidenten uit de Verenigde Staten, Europa, Zuid-Afrika en Taiwan opgezette website die bedoeld is als een plaats waar klokkenluiders uit overheidsinstellingen en bedrijven, waar ook ter wereld, anoniem documenten kunnen plaatsen (lees: lekken) teneinde misstanden aan de kaak te stellen.
Julian Assange en Birgitta Jónsdóttir treden vaak op als woordvoerder voor WikiLeaks, zij waren 21 juni 2010 beiden sprekers op de hoorzitting van het Europees parlement in Brussel over (zelf) censuur en de vrijheid van meningsuiting in Europa.[1][2] Assange is een Australische journalist en Jónsdóttir is lid van het parlement van IJsland. De Duitser Daniel Schmitt (pseudoniem) treedt ook met enige regelmaat op namens WikiLeaks. Schmitt die in het voormalige Oostberlijn woont, is ook vanaf het begin bij WikiLeaks betrokken en krijgt naar eigen zeggen voor zijn full-time job geen salaris, net zo min als Assange.
WikiLeaks garandeert dat iedereen die documenten op de site plaatst absoluut ontraceerbaar is. Hetzelfde geldt voor de initiatiefnemers. Bekend is slechts dat het Amerikaanse bedrijf Dynadot optreedt als host voor de site die in november 2007 meer dan 1,2 miljoen documenten telde.[3] Op de vraag: Wie zitten er achter WikiLeaks? geeft de site als antwoord: WikiLeaks is een project van The Sunshine Press. Sunshine slaat vermoedelijk op Queensland in Australië dat ook wel The Sunshine State wordt genoemd.[4] WikiLeaks-woordvoerder Julian Assange is in Queensland geboren.
Wikileaks.org maakt gebruik van het contentmanagementsysteem MediaWiki.
Inhoud |
bewerken Geschiedenis
WikiLeaks ging, na een testperiode in 2006, officieel van start in januari 2007. Destijds onthulde advocaat Steven Aftergood het bestaan van deze website.[5] Elizabeth Williamson suggereerde 15 januari 2007 in een artikel in The Washington Post dat WikiLeaks zou zijn opgericht door Chinese dissidenten,[6] maar niemand weet het echt zeker. Aanvankelijk werd deze suggestie ondersteund door WikiLeaks' eigen FAQ-pagina, maar deze rubriek komt niet meer voor op hun website. Maar zaterdag 21 augustus 2010 publiceerde WikiLeaks het volgende bericht op haar website: On Saturday 21st of August, we have been made aware of rape allegations made against Julian Assange, founder of this project and one of our spokespeople.
Verder is achterhaald dat de site voornamelijk geïnteresseerd zou zijn in informatie over Azië, de voormalige Sovjet-Unie, Latijns-Amerika, Afrika ten zuiden van de Sahara en het Midden-Oosten.[7] Tegenwoordig ligt het 'Vrije Westen' ook vaak onder vuur.
bewerken Kritiek en geheimzinnigheid
Er is vanuit diverse fronten kritiek op WikiLeaks: op de inhoud, op het idee waarop de site is gebaseerd[8][9] en op de gegarandeerde anonimiteit.
- Een suggestie is dat de site is opgezet door de CIA.[8] Hoewel niet bewezen, blijft de beschuldiging WikiLeaks achtervolgen. De rubriek 'About us' ontkent de bewering, maar initiatiefnemers maken zich niet bekend. Overigens: In het licht van de vele voor de Verenigde Staten nadelige lekken op WikiLeaks lijken beschuldigingen van banden met de CIA onwaarschijnlijk.
- Kritiek is er ook op het principe van strikte anonimiteit voor de klokkenluiders die documenten uploaden naar de site. Zolang de klokkenluiders en motieven niet bekend zijn, valt het waarheidsgehalte niet altijd te beoordelen.[9]
- Daarnaast is er twijfel of de site haar garantie van anonimiteit kan waarmaken: in theorie is het mogelijk de site te kraken om zo de identiteit van de uploaders te achterhalen[10][11]. WikiLeaks biedt overigens verschillende mogelijkheden en advies voor het inzenden van informatie per gewone post[12].
bewerken Wikileaks in het nieuws
De website is tot dusver meerdere keren in het nieuws geweest als gevolg van documenten die erheen waren geüpload.[13][14]
bewerken Guantánamo Bay
In november 2007 ontstond internationaal ophef over een op WikiLeaks geplaatst handboek voor de gevangenis van Guantánamo Bay.[15] Het document bevestigt vermoedens, tot dusver door het Amerikaanse leger ontkend, dat het bepaalde gevangenen niet zou zijn toegestaan te praten met vertegenwoordigers van het Rode Kruis.[16]
bewerken Sarah Palin
Op 18 september 2008 werd de Yahoo-e-mailbox van Sarah Palin gehackt en naar WikiLeaks gelekt.[17]
bewerken Blokkade door China
Volgens WikiLeaks wordt de website sinds januari 2007 door de Chinese overheid geblokkeerd.[18] De site heeft verschillende mogelijkheden gegeven om deze blokkade te omzeilen.[19] WikiLeaks beschouwt de Chinese blokkade als een compliment voor het goede werk dat daar wordt gedaan.[20]
bewerken Tijdelijke sluiting
Op 18 februari 2008 beval een rechtbank in Californië de onmiddellijke sluiting van WikiLeaks na een klacht van de Zwitserse bank Julius Baer over de publicatie van documenten waaruit zou blijken dat deze betrokken zou zijn bij witwas- en belastingontduikingspraktijken via haar filiaal op de Kaaimaneilanden. De documenten zouden afkomstig zijn geweest van een voormalig topfunctionaris van dat filiaal. De rechter, die de klacht van Julius Baer toewees, gelastte niet alleen de sluiting van Wikileaks.org, maar ook van alle mirrors.[21] Op 1 maart 2008 werd het bevel opgeheven. Zo was een verbod een inbreuk op de vrijheid van meningsuiting en als er dan toch een vonnis geveld diende te worden, had dit slechts betrekking mogen hebben op de publicatie van de documenten[22]. Daarna was de website weer bereikbaar. Begin 2010 ging de website uit de lucht wegens geldgebrek[23].
bewerken Collateral murder
Op 5 april 2010 publiceerde WikiLeaks een video-opname van een Amerikaanse helikopteraanval in Bagdad in 2007. Deze video werd bekend onder de naam Collateral Murder. Te zien is dat 12 Iraakse burgers gedood werden, onder hen 2 medewerkers van persbureau Reuters: fotojournalist Namir Noor-Eldeen (22 jaar) en zijn chauffeur Saeed Chmagh (40 jaar). Ook een auto met hulpverleners werd beschoten. Reuters had eerder vergeefs geprobeerd de beelden in bezit te krijgen, maar een Amerikaanse rechter voorkwam dat. Een geheime bron speelde een paar jaar later de video door naar WikiLeaks. Het Amerikaanse leger verdenkt Bradley Manning van het lekken van deze video. Bradley Manning is inlichtingenanalist bij het Amerikaanse leger en gestationeerd in Irak, hij is gearresteerd en overgebracht naar Koeweit waar hij werd vastgehouden.[24]
Woordvoerder Julian Assange van WikiLeaks wordt sindsdien ook gezocht door de Amerikaanse veiligheidsdiensten en houdt zich daarom schuil.[25]
bewerken Publicatie duizenden documenten over oorlog Afghanistan
Op 25 juli 2010 publiceerde WikiLeaks 92.201 documenten over de oorlog in Afghanistan. Deze documenten bevatten details over de geheime speciale eenheid Task Force 373 die in Afghanistan wordt gebruikt om belangrijke opstandelingen te doden of op te pakken. Bij aanvallen van Task Force 373 zouden Afghaanse burgers zijn gedood.[26] Het Witte Huis heeft de publicatie van de ,,onverantwoorde lekken" veroordeeld omdat ze ,,de levens van Amerikanen en onze bondgenoten op het spel zetten en een bedreiging vormen voor de nationale veiligheid".[27] Ook in deze zaak is Bradley Manning hoofdverdachte. [28] Naast een intern onderzoek naar de herkomst van de bronnen, zal ook het FBI betrokken worden bij het onderzoek, zodat het onderzoek zich ook kan richten op niet-militairen.[29]
bewerken Externe links
- wikileaks.org - Officiële website
Bronnen, noten en/of referenties:
- ↑ nu.nl - Oprichter Wikileaks vreest niet voor leven, 21 juni 2010.
- ↑ alde.eu - HEARING: (SELF) CENSORSHIP NEW CHALLENGES FOR FREEDOM OF EXPRESSION IN EUROPE, 21 juni 2010.
- ↑ 16 november 2007, zoals destijds te lezen op de hoofdpagina van WikiLeaks.
- ↑ wilmap.com - ABOUT QUEENSLAND, bezocht op 27 juli 2010.
- ↑ fas.org/blog - Wikileaks and untracable document disclosure.
- ↑ Washingtonpost.com - Freedom of Information, the Wiki Way: Site to Allow Anonymous Posts of Government Documents, Elizabeth Williamson, Washington Post, 15 januari 2007.
- ↑ Van de voorpagina van Wikileaks: "Our primary interests are in Asia, the former Soviet bloc, Latin America, Sub-Saharan Africa and the Middle East [...]"
- ↑ a b Will Wikileaks Work, Dan Goldberg, maart/april 2007
- ↑ a b technology.newscientist.com - How to leak a secret and not get caught, Paul Marks, 12 januari 2007.
- ↑ denieuwereporter.nl - Wikileaks: internetloket voor klokkenluiders, Theo Dersjant, 14 januari 2007.
- ↑ BBC.co.uk - Who stands to gain from Wikileaks?, BBC, 13 maart 2007
- ↑ http://wikileaks.org/wiki/WikiLeaks:Submissions
- ↑ Volkskrant.nl - Rapport over corruptie in Kenia uitgelekt, Kees Broere, 1 september 2007.
- ↑ Volkskrant.nl - Handboek Guantánamo uitgelekt op internet; Klokkenluiderssite publiceert handboek voor gevangenis., Reuters, 16 november 2007.
- ↑ De Stentor - Klokkenluiderssite Wikileaks is omgeven door mysterie, Frank Hendrickx, 16 november 2006.
- ↑ NRC - Intern handboek Guantánamo uitgelekt, 15 november 2007.
- ↑ guardian.co.uk - Wikileaks posts a hack of Palin's e-mail account, 28 september 2008.
- ↑ indymedia.nl - Wikileaks offline na Amerikaanse censuur en brand, 18 februari 2008.
- ↑ WikiLeaks.org - WikiLeaks:Cover Names.
- ↑ WikiLeaks.org - Wikileaks:About; Is WikiLeaks blocked by the Chinese government?.
- ↑ Volkskrant.nl - Bank smoort klokkenluider op web; De Volkskrant, 19 februari 2008, pag. 9 (Economie).
- ↑ Planet.nl - Wikileaks weer online, 1 maart 2008, DAG / Pieter Jansen.
- ↑ Nu.nl "Wikileaks op zwart wegens geldgebrek." 29 januari 2010
- ↑ NRC.nl - Wikileaks: van Palin tot Guantánamo Bay, 15 april 2010.
- ↑ ravagedigitaal.nl - Wikileaks wijkt mogelijk uit naar Zweden, 18 juli 2010.
- ↑ NRC.nl - WikiLeaks plaatst duizenden documenten over oorlog Afghanistan, 26 juli 2010.
- ↑ Volkskrant.nl - 90.000 stukken over Afghaanse oorlog gelekt, 26 juli 2010.
- ↑ online.wsj.com - Pentagon Eyes Accused Analyst Over WikiLeaks Data, 27 juli 2010.
- ↑ NRC.nl - FBI helpt bij WikiLeaks-onderzoek, 30 juli 2010.