Wikipedia:Uitgelicht

De Nachtwacht is de naam die het grote publiek geeft aan het bekendste schilderij van Rembrandt van Rijn. Rembrandt schilderde het van 1640 tot 1642. De officiële naam luidt: De compagnie van kapitein Frans Banning Cocq en luitenant Willem van Ruytenburgh maakt zich gereed om uit te marcheren. Door vervuiling en verkleuring van de vernislaag werd het schilderij in de loop van de 18e en 19e eeuw steeds donkerder. In werkelijkheid heeft Rembrandt een scène bij daglicht weergegeven. Het meesterwerk is eigendom van de gemeente Amsterdam en is in eeuwige bruikleen aan het Rijksmuseum aldaar. Het geheel wekt de indruk van een momentopname – zeer ongewoon voor die tijd. (Lees verder)

Pier Gerlofs Donia (1480 - 28 oktober 1520) was een Friese vrijheidsstrijder, rebellenleider, krijgsheer, piraat en volksheld. Hij stond bekend om zijn imposante verschijning en ontzagwekkende kracht, en hij is uitgegroeid tot een legendarische volksheld; vooral berucht vanwege zijn enorme zwaard, dat 2 m 13 cm in de lengte mat en in het Fries Museum tentoongesteld staat. De rest van Nederland herinnert zich hem van zijn (weinig waarheidsgetrouwe) verschijning als Lange Pier in de tv-serie Floris uit 1969. (Lees verder)

Wind is bewegende lucht en bevat dus bewegingsenergie. In de meest algemene betekenis is windenergie de energie die gewonnen wordt door deze bewegingsenergie om te zetten in een bruikbare vorm. Vroeger werd windenergie met windmolens direct omgezet in mechanische arbeid. Tegenwoordig wordt het woord "windenergie" vooral gebruikt voor de elektrische energie die met een windturbine uit de wind gewonnen wordt. (Lees verder)

Brazilië (officieel de Federale Republiek Brazilië) is met zijn 8,5 miljoen vierkante kilometer het grootste land van Zuid-Amerika (het beslaat bijna de helft van dit continent) en het op vier na grootste ter wereld. Op 7 september 1822 werd Brazilië een onafhankelijk keizerrijk, in 1889 een republiek.

Een van de bekendste laaglanden ter wereld is het Amazonebekken in het noordwesten. Hier bevindt zich het bedreigde Amazoneregenwoud en de op een na langste rivier van de wereld, de Amazone. (Lees verder)

Ferdinand Marcos (1917-1989) was de tiende en langst regerende president van de Filipijnen. Hij bekleedde het ambt van 1965 tot 1986.

Na het afkondigen van de staat van beleg tijdens zijn tweede termijn in 1972 regeerde Marcos het land op dictatoriale wijze totdat een volksopstand, na de bekendmaking van de zeer controversiële verkiezingsuitslag van 1986, hem dwong af te treden en te vluchten naar Hawaï. Hij werd opgevolgd door zijn voornaamste rivale bij de verkiezingen, Corazon Aquino. (Lees verder).

De Aarde (soms de wereld of Terra genoemd) is vanaf de Zon gezien de derde planeet van ons Zonnestelsel. Hierin behoort ze tot de "aardse planeten", waarvan ze de grootste is (zowel in massa als in volume). Voor zover bekend is, is de Aarde de enige plek in het heelal waar leven voorkomt of ooit is voorgekomen; zij is de woonplaats van miljoenen soorten organismen. Radiometrische dateringen hebben uitgewezen dat de Aarde 4,57 miljard jaar geleden is ontstaan. (Lees verder)

De schrijfmachine of typemachine werd in 1867 uitgevonden en is een mechanisch apparaat, voorzien van druktoetsen waarmee schrifttekens op papier gezet kunnen worden. Vóór de uitvinding van de schrijfmachine werden brieven en ook officiële documenten met de hand geschreven, vaak door klerken. Sinds de opkomst van de computer en de tekstverwerker is de schrijfmachine in het Westen vrijwel volledig in onbruik geraakt. (Lees verder)

Maria Curie-Skłodowska (7 november 1867 – 4 juli 1934) was een Pools-Frans natuur- en scheikundige en een pionier op het gebied van radiochemie.

Op 5 september 1910 slaagde ze er in haar laboratorium te Parijs in enkele grammen puur radium te isoleren. In 1911 ontving ze onder andere hiervoor de Nobelprijs voor de Scheikunde. In 1903 had ze al de Nobelprijs voor de Natuurkunde gekregen (Lees verder).

Eris is een dwergplaneet die is genoemd naar de Griekse godin van de twist. Ze werd reeds gefotografeerd op 21 oktober 2003, maar pas in 2005 geïdentificeerd als een bewegend object in ons zonnestelsel. Eris kreeg toen de voorlopige codenaam 2003 UB₃₁₃. Omdat Eris iets groter is dan Pluto werden beide in 2006 door de Internationale Astronomische Unie geclassificeerd als dwergplaneet. Op 13 september 2006 werd officieel de benaming 'Eris' aan de dwergplaneet toegekend.
Eris bevindt zich in de Kuipergordel en heeft een geschatte diameter van 2400 km, ongeveer 5% groter dan Pluto, en staat op haar verste punt 3 keer zo ver van de zon als Pluto, 98 keer de afstand van de aarde tot de zon. (Lees verder)

De Katholieke Universiteit Leuven (Leuven, België) is de oudste universiteit van de Nederlanden, en tevens de oudste nog bestaande katholieke universiteit ter wereld. Ze werd gesticht in 1425 door hertog Jan IV van Brabant. De K.U. Leuven biedt 62 academische basisopleidingen aan en 104 voortgezette opleidingen. (Lees verder)

De Vlaamse Radio- en Televisieomroep, afgekort tot VRT, is de openbare omroep voor radio en televisie in Vlaanderen. Ze wordt ingericht door de Vlaamse overheid en gefinancierd met belastinggeld. Momenteel is Dirk Wauters gedelegeerd bestuurder.

De VRT heeft beschikking over 3 televisienetten en 10 radiostations. Daarnaast heeft ze een eigen nieuwsdienst en een bijbehorende nieuwswebsite. (Lees verder)

Ja zuster, nee zuster was een populaire Nederlandse televisieserie over de bewoners van Rusthuis Klivia in de Primulastraat, die werd uitgezonden tussen 1966 en 1968. Op 3 september 1966 was de eerste uitzending. Eind 1999 ging het gelijknamige toneelstuk in première, in oktober 2002 de gelijknamige film en in seizoen 2009/2010 de gelijknamige musical.
De teksten werden geschreven door Annie M.G. Schmidt, die voor de liedjes samenwerkte met componist Harry Bannink. De liedjes kwamen uit op single en langspeelplaat en leverden al snel een Gouden Plaat op. (Lees verder)

Zoogdieren (Mammalia) vormen een klasse van warmbloedige, meestal levendbarende chordadieren die hun jongen voeden met moedermelk.
De zoogdieren worden ingedeeld in ruim 5500 soorten, meer dan 1250 geslachten, ruim 150 families en bijna 30 ordes. Hoewel de zoogdieren zijn ontstaan uit kleine, op de grond levende dieren, hebben ze een grote vormenrijkdom voortgebracht, die uit zowel vliegende (vleermuizen) als zwemmende (walvissen) en zowel vlees- (roofdieren) als plantenetende (onder andere evenhoevigen) vormen bestaat. Het grootste dier uit heden en verleden (de blauwe vinvis), en het grootste levende landdier (de savanneolifant) zijn beide zoogdieren. (Lees verder)

Op 2 september 1666 woedde de Grote brand van Londen in de binnenstad van Londen, waarbij een belangrijk deel van de stad werd verwoest. De vernietigde oppervlakte bedroeg 1,5 × 1,5 mijl (5,8 km²), met 87 kerken en 13.200 huizen. Verbazend genoeg vermelden de annalen slechts negen tot zestien slachtoffers. Gunstig was dat de brand een einde maakte aan de pest die Londen teisterde. (Lees verder)

Mexico (officieel de Verenigde Mexicaanse Staten) is een land in Noord-Amerika, grenzend aan de Verenigde Staten, Belize en Guatemala, de Grote Oceaan en de Golf van Mexico. De nationale hoofdstad is Mexico-Stad, dat op grote hoogte ligt: 2240 m. Mexico is een federatie van 31 staten. Het land heeft ongeveer 105 miljoen inwoners en de officiële taal is het Spaans.
De onafhankelijkheid van Mexico werd op 16 september 1810 uitgeroepen door de priester Miguel Hidalgo. De kerkklok die Hidalgo daarbij luidde, bevindt zich nu in Mexico-Stad en wordt elk jaar door de president geluid op de avond voorafgaand aan de onafhankelijkheidsdag. (Lees verder)

Met Vikingschip worden verschillende types van houten schepen en boten aangeduid, die door de Vikingen werden gebruikt gedurende de periode van circa 789 tot 1100 n.Chr. Het Vikingschip speelde een cruciale rol in de maatschappij en economie van de Vikingen. Het werd gebruikt voor transport, handel, oorlogsmissies, plunderingen en ontdekkingsreizen. Ook in de kunst en cultuur van de Vikingen speelde het schip een belangrijke rol. (Lees verder)

Abu Abdullah Mohammed ibn Batuta of Ibn Batuta (1304 – 1368 / 1369) was een Berberse reiziger, afkomstig uit Tanger in het huidige Marokko. Hij stamt uit de Berberse Luwata-stam. In 1325 vertrok hij om een bedevaart (hadj) naar Mekka te maken.

Ibn Batuta volgde de kust van Noord-Afrika tot aan Caïro en reisde daarna de Nijl op alvorens over te steken naar de Rode Zee en Mekka, waar hij echter wegens een opstand niet kon komen. Hij keerde terug naar Caïro en vertrok vandaar naar Damascus, waar hij de ramadan doorbracht. Hij bezocht Medina en Mekka en had daarmee zijn hadj volbracht. Hij keerde echter niet terug naar huis, maar bleef reizen. (Lees verder)

Op zondag 31 augustus 1522 werd de Utrechter Adriaan Floriszoon Boeyens gekroond tot paus Adrianus VI. Hij is daarmee tot op heden nog steeds de enige Nederlandse paus ooit, maar omdat de Lage Landen in die tijd deel uitmaakten van het Heilige Roomse Rijk, wordt hij in Duitsland nog vaak als de zevende Duitse paus gezien.

Adriaan Floriszoon Boeyens werd op 2 maart 1459 in Utrecht geboren als zoon van een scheepstimmerman. Hij studeerde theologie aan de Universiteit van Leuven, waar hij hoogleraar en pastoor van het Groot Begijnhof werd. Vanaf 1507 was hij een van de leermeesters van de latere keizer Karel V. Na de plotselinge dood van paus Leo X op 1 december 1521 moest er een nieuwe paus gekozen worden. Het waren lastige verkiezingen, met de kardinalen verdeeld in twee kampen. Ze hadden namelijk rekening te houden met de rivaliteit tussen de Franse koning Frans I en keizer Karel V. Boeyens werd op 9 janauri tot paus verkozen. Hij was niet gelukkig met de uitslag, maar om God en het Christendom niet te beledigen, aanvaarde hij het ambt alsnog. Op 12 maart 1522 vertrok hij uit Vittoria richting Rome. Met een vloot van vijftig schepen, met aan boord duizend man en tweeduizend soldaten, kwam hij op 28 augustus aan wal in Ostia. Drie dagen later werd hij in de Sint-Pietersbasiliek te Rome gekroond als paus Adrianus VI. (Lees verder)

Chili (Spaans: Chile), officieel de Republiek Chili (Spaans: República de Chile) is een land in Zuid-Amerika, grenzend aan Peru, Bolivia en Argentinië. Het ligt ingeklemd tussen de Grote Oceaan en de Andes. De hoofdstad is Santiago, het parlement zetelt in Valparaíso. Het land maakt ook aanspraak op een stuk van Antarctica (ditzelfde stuk wordt overigens ook grotendeels door Argentinië opgeëist). Op 18 september 1810 verklaarde het land zich onafhankelijk en brak de Chileense Onafhankelijkheidsoorlog uit. (Lees verder)

Zeestromen zijn continue bewegingen van het oceaanwater, voor het grootste deel veroorzaakt door de energie van de zon. Deze stromen vormen een complex en veranderlijk verschijnsel. Binnen de oceanen bevinden zich hoofdcirculaties die bestaan uit meerdere stromen. De hoofdcirculaties staan met elkaar in verbinding met een wereldwijde transportband, de thermohaliene circulatie. Dit is een combinatie van zeestromingen aan de oppervlakte en onderzeese stromingen die opwellen en diepwater vormen; het geheel verzorgt daarmee met de algemene circulatie het warmtetransport over de aarde. Het debiet wordt meestal uitgedrukt in m³/s of Sv, de snelheid in knopen of zeemijlen per dag en de richting waar de stroom heen gaat, in streken of graden. Aan de oppervlakte is de stroming het sterkst, bij toenemende diepte neemt hij af en draait om; een verschijnsel dat de Ekmanspiraal wordt genoemd. Er wordt onderscheid gemaakt tussen warme en koude stromen. Waar deze aan elkaar grenzen, treedt vaak frontogenese op, de vorming van fronten. Ook komt daar veel mist voor. (Lees verder)

U2 is een Ierse rockband met Bono (Paul David Hewson), zang en gitaar, The Edge (David Howell Evans) op gitaar, piano, zang en soms de basgitaar, Adam Clayton op basgitaar en soms gitaar en Larry Mullen jr op drums. Deze bezetting is van het begin af altijd ongewijzigd gebleven, wat een unicum is in de popgeschiedenis. De Nederlandse fotograaf Anton Corbijn heeft een belangrijke invloed gehad op het imago van de band. Diverse albumhoezen en -video's zijn van zijn hand.

De band is politiek actief voor de rechten van de mens en steunt vele goede doelen, onder andere door benefietconcerten en inzamelingsacties. Het benefietconcert Live Aid op 13 juli 1985 vormde de definitieve doorbraak van de groep. (Lees verder)